AYM’den Dijital Aramalara Fren! CMK’nın Kritik Maddesi İptal Edildi
Anayasa Mahkemesi, ceza soruşturmalarında bilgisayar, telefon ve dijital kayıtlarda arama yapılması ile cihazlara el konulmasına imkan tanıyan Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 134. maddesindeki temel hükümleri Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Resmî Gazete’de yayımlanan karar, dijital deliller, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından emsal niteliği taşıyor.
“Ölçüsüz Müdahale” Vurgusu
Yüksek Mahkeme gerekçeli kararında, mevcut düzenlemenin bireylerin temel hak ve özgürlüklerine yönelik “ölçüsüz müdahale” oluşturduğunu belirtti. AYM, özellikle Anayasa’nın temel hakların sınırlandırılmasını düzenleyen 13. maddesi ile özel hayatın gizliliğini güvence altına alan 20. maddesine dikkat çekti.
Kararda, dijital cihazlarda yer alan kişisel veriler, özel yazışmalar ve ticari bilgilerin yeterli güvence olmaksızın incelenebilmesinin “kanunilik” ilkesine aykırı olduğu ifade edildi.
Arama ve Kopyalama Yetkisi İptal Edildi
AYM’nin iptal ettiği düzenlemelerin başında, soruşturma aşamasında hakim kararıyla bilgisayarlar, dijital kayıtlar ve telefonlarda arama yapılmasına, kopya alınmasına ve verilerin çözülmesine imkan tanıyan hüküm geldi.
Mahkeme, bu yetkilerin kapsamının net şekilde belirlenmediğini ve uygulamada sınırsız müdahaleye yol açabilecek nitelik taşıdığını değerlendirdi.
Şifreli Cihazlara El Koyma Düzenlemesi de Kaldırıldı
Kararla birlikte, şifresi çözülemeyen veya gizlenmiş dijital cihazların tamamına el konulmasına imkan veren düzenleme de iptal edildi.
AYM, cihazın tümüne el koymanın kişinin özel hayatına ağır müdahale anlamına geldiğini belirterek, bu uygulamaya ilişkin yeterli hukuki güvence bulunmadığını vurguladı.
Zincirleme İptal Kararı
Yüksek Mahkeme, ana hükümler iptal edilince maddenin diğer fıkralarının da uygulanabilirliğini kaybettiğine hükmetti. Bu nedenle CMK 134. maddenin bağlantılı hükümleri için de zincirleme iptal kararı verildi.
Veri Güvenliği ve Saklama Süreleri Belirsiz
Gerekçeli kararda, dijital verilerin korunmasına ilişkin önemli eksiklikler bulunduğu ifade edildi. El konulan veriler üzerinde değişiklik yapılmasını engelleyecek teknik ve hukuki önlemlerin yasada açık şekilde düzenlenmediğine dikkat çekildi.
Ayrıca, elde edilen dijital verilerin hangi kurumlar tarafından inceleneceği, ne kadar süre saklanacağı ve dava süreci sona erdiğinde nasıl imha edileceğine dair açık yasal çerçevenin bulunmadığı belirtildi.
