Dünyadaki gerilim hatlarına, bu kez dünyanın en soğuk bölgelerinden biri olan Grönland eklendi. ABD eski Başkanı Donald Trump’ın son dönemde hemen her konuşmasında Grönland’ı gündeme getirmesi, “Asıl amaç ne?” sorusunu beraberinde getirdi. Tartışmalar nadir toprak elementleri üzerinde yoğunlaşsa da, uzmanlara göre hedef bundan çok daha büyük. CNN Türk, Grönland krizinin perde arkasını araştırdı.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Grönland konusunda artık daha açık ve somut adımlar atıyor. Washington yönetimi, Danimarka’ya bağlı özerk bölge Grönland’ın statüsüne ilişkin yeni gelişmelere dair bilgi paylaştı. İddialara göre ABD’li ve Danimarkalı yetkililer, çarşamba günü Grönland’ı masaya yatırmak üzere bir araya gelecek.
Bu gelişme, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun geçtiğimiz hafta Kongre’de yaptığı açıklamada, Trump’ın Grönland’ı “satın alma” fikrine hâlâ sıcak baktığını söylemesinin ardından geldi.
Zengin petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip Grönland, ABD açısından aynı zamanda ciddi bir güvenlik meselesi olarak görülüyor. Özellikle Rusya’nın bölgedeki askeri ve ekonomik etkinliğinin artması, Washington’u harekete geçiren temel faktörlerden biri.
1) Ticaret Yollarına Hâkimiyet
Stratejistlere göre iklim değişikliğiyle birlikte buzulların erimesi, Kuzey Kutbu üzerinden yeni deniz ticaret yollarını erişilebilir hâle getiriyor. Özellikle Kuzey Deniz Yolu, Rusya’nın hâlihazırda etkin biçimde kontrol ettiği bir hat konumunda.
Bu durum, ABD’nin geleneksel deniz ticaret yollarındaki küresel üstünlüğünü doğrudan tehdit ediyor. Grönland üzerinde kontrol sağlamak, ABD’ye bu yeni rotalara erişim imkânı sunarken, Rusya ve potansiyel olarak Çin’in Arktik’teki etkisini sınırlamayı hedefliyor.
2) Rusya ve Çin’e Karşı Stratejik Çevreleme
Uzmanlar, Trump’ın Grönland hamlesini Rusya ve Çin’i Arktik’ten uzak tutma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriyor. Rusya, Kuzey Kutbu’ndaki askeri varlığını artırırken; Çin ise altyapı yatırımları ve enerji kaynakları üzerinden bölgeye nüfuz etmeye çalışıyor.
ABD, Grönland üzerinden bu iki aktörün Kuzey Amerika’ya “komşu” olmasını engellemeyi ve Kanada–ABD hattını Arktik-Atlantik ekseninde güçlendirmeyi amaçlıyor.
3) Askeri ve Jeopolitik Konum: Füze Savunması ve GIUK Hattı
Grönland, ABD’nin Pituffik (Thule) Uzay Üssü sayesinde balistik füze erken uyarı sisteminin kilit noktalarından biri. Rusya’dan ABD’ye yönelik olası bir füze saldırısının en kısa rotası bu bölgeden geçiyor.
Tam egemenlik sağlanması hâlinde, NATO içi dengelerin de değişebileceği ve ABD’nin Atlantik üzerindeki kontrolünü daha da pekiştireceği ifade ediliyor.
4) Kaynaklar: İkincil Ama Stratejik
Nadir toprak elementleri, uranyum ve lityum gibi kritik mineraller Grönland’ı ekonomik açıdan cazip kılıyor. Uzmanlara göre bu kaynaklar doğrudan öncelik olmasa da, ABD’nin Çin’e olan stratejik bağımlılığını azaltma hedefiyle örtüşüyor.
Genel Değerlendirme ise şöyle...
Uluslararası ilişkiler ve askeri analistlere göre ABD için Grönland: Yeni Arktik deniz yollarında Rusya-Çin dengesini bozacak stratejik bir hamle, Kuzey Amerika kıtasının askeri ve jeopolitik konsolidasyonu, Füze savunması ve Atlantik–Arktik kontrolünün sigortası, Günümüz koşullarında “yeni tip yayılmacı hegemonyanın uygulama sahası.
Bu girişim, Trump’ın “ya uzlaşarak ya da zorlayarak” yaklaşımının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda NATO’nun geleceği açısından da yüksek riskler barındıran bir adım olarak görülüyor.
